Khói thuốc lá từ lâu đã được xem là một trong những “kẻ thù thầm lặng” đối với sức khỏe con người. Không chỉ gây hại trực tiếp cho người hút, khói thuốc còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến những người xung quanh thông qua khói thuốc thụ động và cả khói thuốc bám lâu ngày trên bề mặt đồ đạc trong nhà. Chính vì vậy, nhiều gia đình lựa chọn máy lọc không khí như một giải pháp giảm thiểu tác hại. Tuy nhiên, không phải thiết bị nào cũng phù hợp cho môi trường có người hút thuốc, và việc sử dụng sai cách có thể khiến hiệu quả lọc không như mong đợi. Trong bài viết này, BONECO Việt Nam sẽ giúp bạn hiểu rõ cách chọn máy lọc không khí phù hợp cho nhà có người hút thuốc, dựa trên các nghiên cứu khoa học quốc tế và khuyến nghị từ những tổ chức y tế uy tín.
Khói thuốc lá là một hỗn hợp cực kỳ phức tạp, chứa hơn bảy nghìn hợp chất hóa học khác nhau. Trong số đó có hàng trăm chất độc hại và hơn bảy mươi chất đã được xác định là có khả năng gây ung thư. Đây chính là lý do khiến khói thuốc không chỉ gây mùi khó chịu mà còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với hệ hô hấp và sức khỏe toàn thân.

Về bản chất, khói thuốc bao gồm hai nhóm thành phần chính. Nhóm thứ nhất là các hạt bụi siêu mịn, chủ yếu thuộc dải PM2.5 và nhỏ hơn, với kích thước chỉ từ 0,1 đến 1 micron. Những hạt này có thể dễ dàng xâm nhập sâu vào phổi và thậm chí đi vào máu. Nhóm thứ hai là các loại khí và hợp chất hữu cơ bay hơi như nicotine, formaldehyde, benzene hay acrolein, vốn là những chất gây kích ứng mạnh đường hô hấp và có mùi rất khó chịu.
Các nghiên cứu cho thấy bộ lọc HEPA có khả năng loại bỏ phần lớn các hạt bụi mịn trong khói thuốc, trong khi bộ lọc than hoạt tính lại đóng vai trò then chốt trong việc hấp phụ các khí độc và mùi thuốc lá. Vì vậy, để xử lý hiệu quả môi trường có khói thuốc, máy lọc không khí cần được trang bị đồng thời bộ lọc HEPA đạt chuẩn và lớp than hoạt tính chất lượng cao.
Theo kinh nghiệm thực tế cũng như các khuyến nghị từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ và Hiệp hội Các nhà sản xuất thiết bị gia dụng, một chiếc máy lọc không khí phù hợp cho môi trường có khói thuốc cần đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí quan trọng.
(6).jpg)
Trước hết, máy cần sử dụng bộ lọc HEPA đạt chuẩn H13 hoặc H14, có khả năng loại bỏ ít nhất 99,97% hạt bụi kích thước 0,3 micron, bao gồm phần lớn các hạt khói thuốc. Người tiêu dùng nên cẩn trọng với các sản phẩm chỉ ghi “HEPA-like” hoặc “HEPA-type”, vì những loại này không được chứng nhận hiệu quả lọc theo tiêu chuẩn quốc tế.
Bên cạnh đó, bộ lọc than hoạt tính phải đủ dày và có khối lượng lớn để hấp phụ hiệu quả các hợp chất VOCs và mùi thuốc lá. Những bộ lọc than mỏng thường chỉ mang lại hiệu quả rất hạn chế, đặc biệt trong gia đình có tần suất hút thuốc thường xuyên.
Một yếu tố quan trọng khác là chỉ số CADR dành cho khói thuốc. CADR, hay lưu lượng khí sạch, cần đủ cao và phù hợp với diện tích phòng để đảm bảo không khí được làm sạch nhanh chóng. Với môi trường có khói thuốc, máy lọc không khí nên được thiết kế để đạt tối thiểu năm lần trao đổi không khí mỗi giờ, giúp giảm nồng độ khói và mùi trong thời gian ngắn.
(14).jpg)
Ngoài ra, việc lựa chọn thiết bị có chứng nhận AHAM hoặc Energy Star sẽ giúp đảm bảo các thông số công bố là đáng tin cậy và hiệu suất đã được kiểm chứng. Độ ồn của máy cũng cần được cân nhắc, bởi môi trường có khói thuốc thường yêu cầu máy vận hành ở công suất cao, và nếu quá ồn, người dùng rất dễ tắt máy vì khó chịu. Đặc biệt, cần tránh các thiết bị phát ozone hoặc sử dụng ion hóa không kiểm soát, bởi ozone là chất gây kích ứng phổi và có thể gây hại cho sức khỏe khi sử dụng trong không gian kín.
Xem thêm: Máy lọc không khí BONECO có khử được mùi thuốc lá không?
Việc chọn đúng máy lọc không khí chỉ là bước đầu, cách đặt và vận hành máy cũng đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả lọc khói thuốc. Máy nên được đặt ở vị trí thông thoáng, không quá sát tường và không bị che chắn cửa hút gió, để luồng không khí bẩn có thể được hút vào dễ dàng. Khi lọc, nên đóng cửa phòng để hạn chế khói thuốc lan sang các khu vực khác trong nhà.
Trong thời điểm có hút thuốc, máy cần được vận hành ở chế độ công suất cao để nhanh chóng giảm nồng độ khói và mùi. Sau đó, có thể duy trì máy ở mức công suất trung bình để giữ không khí trong lành. Nếu điều kiện không khí ngoài trời cho phép, việc mở cửa sổ ngay sau khi hút thuốc để pha loãng khói, rồi đóng lại và chạy máy lọc, sẽ giúp cải thiện hiệu quả làm sạch không khí đáng kể.
Trong môi trường có khói thuốc, việc bảo trì máy lọc không khí cần được thực hiện nghiêm túc hơn so với điều kiện thông thường. Lớp tiền lọc nên được vệ sinh định kỳ để tránh bụi bẩn tích tụ làm giảm lưu lượng gió. Bộ lọc HEPA cần được thay theo khuyến nghị của nhà sản xuất, và trong gia đình hút thuốc thường xuyên, thời gian thay có thể cần rút ngắn.

Đặc biệt, bộ lọc than hoạt tính là thành phần dễ bị bão hòa nhất trong môi trường có khói thuốc. Khi lớp than không còn khả năng hấp phụ mùi, máy vẫn chạy nhưng mùi thuốc lá sẽ không giảm đáng kể. Đây là dấu hiệu cho thấy bộ lọc than cần được thay thế để đảm bảo hiệu quả khử mùi.
Xem thêm: Máy lọc không khí BONECO P710
Trên thị trường hiện nay, một số thiết bị quảng cáo khả năng “diệt mùi” bằng ozone hoặc ion hóa mạnh. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ozone là chất gây hại cho phổi, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và những người mắc bệnh hô hấp. Các khuyến cáo từ Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ nhấn mạnh rằng không nên sử dụng máy phát ozone trong không gian kín có người sinh hoạt.
Ngay cả những máy lọc không khí tốt nhất cũng không thể loại bỏ hoàn toàn tác hại của việc hút thuốc trong nhà. Các chất độc hại trong khói thuốc có thể bám lại trên rèm cửa, sofa, thảm và tường, tạo thành khói thuốc tồn dư và tiếp tục ảnh hưởng đến sức khỏe trong thời gian dài. Vì vậy, giải pháp an toàn nhất vẫn là hạn chế hoặc không hút thuốc trong không gian sống chung.
.jpg)
Xem thêm: Máy lọc không khí BONECO P500
Nếu trong gia đình vẫn còn người hút thuốc, cần hiểu rằng máy lọc không khí chỉ là giải pháp giúp giảm thiểu tác hại, chứ không phải là “thuốc giải độc” hoàn hảo. Việc lựa chọn máy lọc không khí sử dụng HEPA H13 hoặc H14 kết hợp với lớp than hoạt tính dày, có CADR phù hợp và không phát ozone, cùng với bảo trì đúng cách, sẽ giúp cải thiện đáng kể chất lượng không khí trong nhà.
Đầu tư vào một chiếc máy lọc không khí chất lượng cao không chỉ mang lại không gian sống dễ chịu hơn, mà còn là một khoản đầu tư dài hạn cho sức khỏe của cả gia đình, đặc biệt trong những môi trường nhạy cảm như nhà có người hút thuốc.